DEHB
erken çocukluk döneminde başlayıp yaşam boyu
devam edebilen bir bozukluktur. DEHB tanısı
almış olan bireylerin %80’inde ergenlikte
de belirtiler devam eder, %30-65’i
erişkinlikte de bu tanıyı alırlar. Temel
belirtiler aynı olmakla birlikte her yaş
döneminde farklı bir görünüm vardır.
Özellikle
aşırı hareketlilik ve dürtüsellik
belirtileri zaman içinde azalır.
Dikkat
eksikliği yaşam boyu devam edebilir.
Yaş
ilerledikçe başka sorunlar eşlik etmeye
başlar.
Bebeklik Döneminde Görülen
Belirtiler
DEHB
genetik bir sorun olduğundan bu çocuklar
doğdukları andan itibaren bazı belirtiler
göstermeye başlarlar. Ancak bebeklik döneminde
bu belirtiler başka sorunlara bağlı olarak da
ortaya çıkabileceğinden bu dönemde tanı
konulması zordur.
- Huzursuzluk, gerginlik
- Kolay ağlama, zor sakinleştirilme.
- Aşırı hareketli olma
- Dış uyaranlara (ses, dokunma gibi )
aşırı tepki verme
- Uyku sorunları ( az uyuma, sık sık
uyanma gibi)
Bu
tanıyı almış olan bir çocuğun annesi
bebeklik dönemini şöyle tanımlar: “Daha
karnımdayken bile çok hareket ederdi,
doğduktan sonra da kucağıma aldığımda
devamlı dolaşmamdan hoşlanırdı, asla uzun
süre uyumaz, çok kolay uyanırdı “
Okul Öncesi Dönemde Görülen
Belirtiler
DEHB
olan çocuklar okul öncesi dönemde
farklılıklarıyla kendilerini ortaya koyarlar.
Ancak bu yaş döneminde çocuklar normal olarak
hareketlidirler ve dikkat süreleri kısadır. Bu
nedenle hareketlilik ve dikkat sorunu ancak
yaşıtlarına oranla önemli ölçüde fazlaysa
bu tanı düşünülebilir.
Evde tanımlanan belirtiler:
- Devamlı hareket etme, atlama, zıplama,
bir yerlere tırmanma.
- İstekleri erteleyememe, tutturmalar.
- Sürekli ilgi odağı olmak isteme, bunu
sağlayacak şeyler yapma.
- Sık sık bir oyundan diğerine geçme.
- Belirli bir şeyle çok kısa süre
ilgilenme.
- Çok konuşma.
- Sürekli soru sorma ama çoğu kez
yanıtı dinlememe.
- Sakarlık, sık sık yaralanma.
- Az uyuma
Kreşte
tanımlanan belirtiler:
- Faaliyetleri sürdürememe, yarım
bırakma.
- Kurallara uymama, sırasını
bekleyememe.
- Sakince yerinde oturamama.
- Başka çocukları itip kakma, vurma,
ısırma.
- Bağırıp çağırma, çok konuşma.
İlkokul Döneminde Görülen
Belirtiler
- En sık bu dönemde tanı konulur.
- Sakin ve sessizce sırada oturamama.
- Dersi dikkatle dinleyememe, etrafı ile
daha çok ilgilenme.
- Sorulan sorulara sonunu beklemeden, söz
istemeden yanıt verme.
- Verilen görevleri tam olarak yerine
getirmeme, başlayıp yarım bırakma
- Sınıf içinde dikkati dağıtacak
şeyler yapma.
- Sınavlarda dikkatsizce hatalar yapma.
- Okul başarısında dengesizlik
- Diğer çocuklarla ilişki sorunları
- Kendisine benzer çocuklarla arkadaşlık
kurma.
- Eşyalarını tam olarak getirmeme,
kaybetme,
- Dağınıklık, defter düzeninin bozuk
olması.
- Ev ödevlerini almama, eksik alma,
- Akademik başarının kapasitesiyle
orantılı olmaması.
Ergenlik Döneminde Görülen
Belirtiler
Ergenlik
döneminde aşağıdaki belirtiler ön
plandadır. Bu dönemde tanı konulması için
daha önceki yaşlarda da benzer belirtilerin var
olması gereklidir. Ergenlik döneminde DEHB’na
benzer belirtiler gelişimsel olarak
görülebilir. DEHB tanısı konulurken dikkatli
olunmalıdır.
- Aşırı hareketlilikte azalma olur ama
kıpır kıpırlık devam eder.
- Akademik başarı daha ciddi düzeyde
sorun olmaya başlar.
- Ders dinleyememe, derste uykulu bir halde
olma ya da kalem çevirme, resim yapma
gibi şeyler yapma.
- Uzun süreli dikkat gerektiren işlerden
kaçınma.
- Ders çalışmama, ödev yapmama.
- Öğretmenlerle ilişkilerde sorunlar ,
karşılık verme, saygısız, ilgisiz
bir öğrenci olarak nitelendirilme.
- Aile ve arkadaş ilişkilerinde sorunlar
.
- Benlik saygısında azalma, depresyon,
- Duygudurumda değişkenlik, aniden
öfkelenme ya da neşelenme.
- Sigara, alkol madde kullanımı.
- Yasal sorunlara neden olabilecek, riskli
,tehlikeli davranışlar
Erişkinlikte Görülen Belirtiler
- Yerinde duramama, bacak sallama, parmakla
tempo tutma.
- Uzun süre gazete, kitap okuyamama, TV
izleyememe ya da bunları yaparken
hareket halinde olma.
- Dikkat dağınıklığı, belirli bir
işe uzun süre konsantre olamama.
- Unutkanlık,söylenenleri, günlük
işleri akılda tutamama, eşyaları
kaybetme.
- İşleri düzenlemekte ve bitirmede
yetersizlik, bir işi bitirmeden
diğerine başlama.
- Sorun çözme ve zamanını kullanmada
güçlük.
- Yeterli düzeyde başarılı
olamadığını, hedeflerine
ulaşamadığını düşünme.
- Sık sık iş değiştirme.
- Duygulanımda değişkenlik, aniden
öfkelenme
- Düşünmeden kolay, hızlı karar verme.
- Sosyal ilşkilerde sorunlar.
- İlişkileri ani olarak başlatma ve
bitirme.
- Evlilik sorunları.
- Alkol, madde bağımlılığı.
|